Có thật nền kinh tế Xô Viết không có sức sống?

Thứ năm - 12/10/2017 00:47

(Hồ sơ) - Nhân sắp tròn 100 năm Cách mạng tháng Mười Nga, xin được giới thiệu một bài viết của nhà bình luận chính trị-kinh tế Nga Aleksandr Rusin.

Bài viết đăng trên “Bình luận quân sự”, “Bình luận kinh tế” và một số báo khác của Nga cuối tháng 8 đầu tháng 9/2017 với tiêu đề như trên.

Có thể sẽ có những ý kiến khác nhau về quan điểm và lập luận của tác giả. Chúng tôi chỉ xin được dịch nguyên văn và có chú thích để bạn đọc tham khảo góc nhìn của “một người trong cuộc”, trong đó có cái nhìn về lịch sử.

Các ảnh nhỏ trong bài là của chúng tôi để minh họa.


“Chúng ta thường xuyên phải nghe những quan điểm cho rằng nền kinh tế kế hoạch hóa không hiệu quả, không thể đảm bảo hàng hóa cho đất nước, không chịu nổi cuộc cạnh tranh với nền kinh tế thị trường của các nước Phương Tây và chính nền kinh tế này (kế hoạch hóa) đã làm suy yếu và sau đó dẫn đến sự sụp đổ của Liên Bang Xô Viết.

Nếu quan sát một cách chăm chú, có thể phát hiện ra rằng, gần như tất cả những gì mà chúng ta (người Nga) hiện đang sử dụng - hoặc là những gì còn lại trực tiếp từ thời Liên Xô, hoặc là có được nhờ vào nền công nghiệp Xô Viết và như thế có nghĩa là, chính từ nền kinh tế kế hoạch hóa – một mô hình kinh tế mà rất nhiều người cho là thiếu sức sống đó.

Phần lớn dân chúng (Nga) hiện nay vẫn sống trong những ngôi nhà được xây dựng từ thời Xô Viết. Và nếu như những ngôi nhà được xây vào thời Khrrushev (còn gọi là Khrushovki- kiểu nhà lắp ghép như khu Kim Liên, Trung Tự (cũ), Nghĩa Tân – Hà Nội) đang dần dần được phá bỏ, thì những ngôi nhà xây từ thời Stalin vẫn tồn tại và sẽ còn tồn tại, với vì những căn hộ trong các tòa nhà đó được đánh giá cực kỳ cao và rất dễ bán.

Những ngôi nhà hiện đại đươc xây dựng trong thời kỳ Hậu Xô Viết, cũng có nguồn gốc Xô Viết. Bởi vì gần như toàn bộ các nhà máy sản xuất gạch và xi măng, nhà máy sản xuất kết cấu xi măng cốt thép, các nhà máy sản xuất kim loại – nói ngắn gọn - các nhà máy sản xuất vật liệu xây dựng cho các tòa nhà hiện đại – đều được xây dựng từ thời Liên Xô.

Cơ sở hạ tầng, giao thông- chủ yếu được xây dựng thời còn Chính quyền Xô Viết. Những năm gần đây người ta chủ yếu chỉ rải thêm lớp nhựa rải đường lên những con đường đã có từ trước, vâng – và cũng chưa rải lại hết các con đường.

 Những con đường mới làm chủ yếu xung quanh thủ đô Matxcova, có rất ít những con đường mới ở các khu vực khác và nếu có thì cũng rất hẹp. Trên một số con đường, thậm chí lớp nhựa trải đường cũ vẫn chưa được thay thế - nhựa rải đường vẫn là nhựa rải đường Xô Viết.

Đại đa số các nhà máy nhiệt điện, thủy điện, điện hạt nhân, gần như toàn bộ các tòa nhà của các cơ quan hành chính- đều là các công trình Xô Viết. Ostankino (Tháp đài truyền hình trung ương tại thủ đô Matxcova) và các trung tâm truyền hình khu vực – lại cũng được xây dựng từ thời Liên Xô.

Gần như tất cả các nhà máy lớn còn hoạt động cho đến ngày nay, cũng được chính quyền Xô Viết xây dựng. RusAl (Nhà máy sản xuất nhôm), NHK (Tập đoàn sản xuất kim loại Magnitogorsk), Nornikel (Nhà máy sản xuất nikel) và rất nhiều nhà máy không lồ khác với cổ phiếu đang lưu hành trên thị trường chứng khoán hiện nay và sản phẩm của chúng đang được xuất khẩu- cũng đều được xây dựng trong thời kỳ Xô Viết.

KAMAZ- nhà máy Xô Viết, xe ô tô Kamaz- thiết kế Xô Viết.

Bản thiết kế nhà máy AvtoVAZ được người Ý mua, nhưng sau đó chính quyền Xô Viết đã mua lại bằng tiền Liên Xô. Và được xây dựng trong thời kỳ Xô Viết.

Và cho đến cách đây không lâu, nhà máy nay vẫn tiếp tục cho xuất xưởng các mẫu xe Xô Viết. Xe “Deviatka” (số 9 - cách gọi dân dã - tức xe VAZ-2109) và “Deciatka” (số 10- tức VAZ-2110) là các thiết kế Xô Viết.

Chỉ trong thời gian gần đây, các mẫu xe Xô Viết Ziguli mới được thay thế hoàn toàn bằng các mẫu xe mới. Mặc dù nhà máy, các xưởng sản xuất, các tòa nhà văn phòng, hành chính đều do các kỹ sư, công nhân Xô Viết thiết kế- xây dựng.

GAZ- lại cũng là công trình Xô Viết, chính vì thế mà tất cả các xe Gazel đang được xuất xưởng hiện nay, có thể nói là cũng chính là nhờ chính quyền Xô Viết bởi vì chính chính quyền này đã quyết định và bỏ tiền của ra dể xây nhà máy.
 
1

Xe “Deviatka” – VAZ-2109
 
2

Xe “Deciatka” ( VAZ-2110)

Còn VPK - tổ hợp công nghiệp quốc phòng – gần như 100% Xô Viết. Uralvagonzavod, các nhà máy đóng tàu, các nhà máy chế tạo máy bay, các phòng thiết kế và tất cả những thứ khác – đều được xây dựng dưới thời Xô Viết. Thậm chí cả ‘Armata” (xe tăng) cũng là sản phẩm hoàn thiện của những thiết kế được triển khai từ thời Liên Xô đang còn tồn tại.

Xe tăng chủ lực –T-90. Vũ khí bộ binh- súng tự động và súng máy Kalashnhikov, SVD (súng bắn tỉa Dragunov-ND ), PM (súng ngắn Makarov-ND), Grady, Smerchi và Uragan (các tổ hợp pháo phản lực bắn dàn)- lại cũng là các thiết kế Xô Viết. Thậm chí cả Iskander – cũng theo kiểu Xô Viết.

Công nghiệp chế tạo máy bay lên thẳng- một trong không nhiều lĩnh vực công nghệ cao mà Nga vẫn giữ được vị trí hàng đầu- đấy lại cũng là những gì còn lại từ Liên Xô.

Nước Nga đến tận bây giờ vẫn sản xuất máy bay lên thẳng các model Xô Viết và chúng rất được ưa chuộng. Còn các mẫu máy bay lên thẳng mới được chế tạo về bản chất- chúng là các máy bay lên thẳng Xô Viết được hiện đại hóa. Động cơ cho các tên lửa đẩy được thiết kế trong các phòng thiết kế- thử nghiệm Xô Viết.

Các lần phóng vào vũ trụ vẫn được tiến hành từ sân bay vũ trụ Baikonur- sân bay vũ trụ Xô Viết.

Sân bay” Vostochnyi (Phương Đông-ND) hiện chưa thể thay thế hoàn toàn sân bay Baikonur và đến lúc nào thì có thể thay thế được- không một ai biết.

Akademgorodok (Thành phố hàn lâm- ND) là một trong những trung tâm khoa học lớn nhất không chỉ của nước Nga, mà còn của cả toàn thế giới- được xây dựng vào thời kỳ Xô Viết.

Skolkovo (được xây dựng theo mô hình thung lũng Silicon của Mỹ-ND) nếu so với Akademgorodok- chỉ là trò vớ vẩn. Hãy thêm vào đó Zelenograd (Thành phố Xanh) và rất nhiều các Viện khoa học, phòng thí nghiệm và các trường thử nghiệm trên khắp đất nước- gần như tất cả đều được xây dựng trong thời kỳ Xô Viết.

Phần lớn các văn phòng hiện nay ngự trong các tòa nhà từng là trụ sở các viện thiết kế cũ – và chúng cũng được xây dưới thời Liên Xô….

Ấy là tôi còn chưa liệt kê hết đấy!

Thế mà các bạn dám bảo rằng không còn gì sót lại từ Liên Xô cả và công sức 70 năm lao động quên mình đã trở thành công cốc.

Chính 30 năm dân chủ mới (sau khi Liên Xô sụp đổ-ND) mới là công cốc, bởi vì tất cả những gì được xây dựng trong suốt 30 năm đó không bằng những gì được xây dựng chi trong một kế hoạch năm năm dưới thời Liên Xô. Nhưng những gì đã tàn phá (trong 30 năm đó-ND) thì còn lớn hơn nhiều so với những tổn thất trong những năm Chiến tranh Vệ quốc.

Hãy chỉ cho tôi dù chỉ một công trình nào đó đáng kể được xây dựng trong giai đoạn hậu Xô Viết xem.

Và nói chung, cái gì đã được xây dựng một cách thực sự nghiêm túc trong 25 năm gần đây?

Sân bay vũ trụ Vostochnyi – đấy là bản sao đáng thương của Baikonur, hiện chưa sẵn sàng khởi động và không biết là khi nào nó sẽ sẵn sàng, vì thế mà nếu cứ nói phóng lên nó là một dự án lớn đáng kể thì hiện vẫn còn hơi sớm.

Skolkovo (như đã nói ở trên) - nói chung đó là một sự ngộ nhận, một cái cầu phao nổi chứ không phải là khoa học. Nếu so với Akademgorodok- không là gì. Còn về Rosnano (cơ quan mới được thành lập chuyên về phát triển công nghệ Nano-ND) thì hiện không rõ ở đó người ta đang làm gì.

Rostekh (Tập đoàn nhà nước chuyên hỗ trợ thiết kế, sản xuất, xuất khẩu sản phẩm công nghiệp công nghệ cao-ND) - đấy đơn giản là tên gọi của một tập đoàn, trong đó có một số nhà máy Xô Viết có quan hệ với VPK (Công nghiệp quốc phòng).

Còn Shvabe (Tập đoàn quản lý các xí nghiệp, cơ quan nghiên cứu khoa học, dịch vụ.. trong lĩnh vực quang – điện tử của Nga -ND)- đấy là tên gọi mới của nhà máy mang tên Lenin tại Novosibirsk – từ thời Xô Viết nhà máy Lenin này đã chế tạo các thiết bị quang học quân sự.

 Còn về các công trình ở Sochi (xây dựng phục vụ Thế vận hội mùa Đông năm 2014-ND ), xin đừng giới thiệu – chúng thuần túy chỉ là các vật thể tuy có nét khác lạ nhưng quy mô lại không lớn lắm.

Về sân vận động Zenit cũng có thể nói tương tự như vậy- với số tiền đã chi để xây dựng nó, có thể xây được 10 sân vận động tương tự như vậy. Vì thế, chẳng có gì để tự hào ở đây cả.

Không có cái gì mới về nguyên tắc, tức những cái mà vào thời Liên Xô chưa có- không có một ngành nào mới, - tức những ngành mà vào thời Liên Xô chưa tồn tại- trong suốt thời kỳ hậu Xô Viết người ta đã không mở ra được một lĩnh vực mới nào.

Chúng ta chỉ làm mỗi một việc là sử dụng những di sản Xô Viết, ngày này qua ngày khác.

Hãy thử tưởng tượng một giây thôi rằng tất cả những nhà máy được xây dựng từ thời Xô Viết đột nhiên biến mất– cả Kamaz, AvtoVAZ, Nornikel, Uralvagonzavod và tất cả những nhà máy khác - chúng ta sẽ còn lại những gì?

Cũng hãy thử hình dung là tất cả các ngôi nhà cao tầng thời Stalin, tháp truyền hình Ostankino, các viện thiết kế và các tòa nhà hành chính khác của giai đoạn Xô Viết đột nhiên biến mất- cái gì sẽ còn lại? Moscow-city với vài cái supermarket chăng ?

Cũng hãy tưởng tượng, tất cả quỹ nhà ở được xây dựng thời Xô Viết, cũng như các tòa nhà được xây bằng gạch, bê tông cốt thép và các kết cấu thép do những nhà máy được xây dựng từ thời Xô Viết sản xuất đột nhiên biến mất – cái gì còn sót lại? Điện Kremlin và các cung điện ở Sant-Peterburg? Petergof (lâu đài ở Sant-Peterburg, di sản văn hóa thế giới-ND) ư? Và còn gì nữa?

Sẽ còn bao nhiêu con đường, nếu như cứ cho rằng, tất cả những cọn đường được làm từ thời Xô Viết cũng không còn nữa?

Nếu như chúng ta cứ trừ đi tất cả những gì được xây dựng từ thời Xô Viết, theo các dự án Xô Viết, do các nhà máy Xô Viết hoặc sản phẩm, vật liệu do các nhà máy Xô Viết đó sản xuất- thì may lắm những cái còn lại (xây dựng ngoài thời kỳXô Viết) chỉ chiếm không đến 5% tổng giá trị tài sản của chúng ta (Nga).

Chúng ta hàng ngày sử dụng những gì mà Liên Xô để lại cho chúng ta, nhưng đơn giản là chúng ta không nhận ra điều đó, không tĩnh tâm lại để lắng nghe, không động não, không coi đó là quan trọng.

Cái TV của bạn làm việc chỉ bởi vì chính quyền Xô Viết đã thực hiện điện khí hóa, xây dựng các nhà máy nhiệt điện, thủy điện và nhà máy điện nguyên tử, đường dây tải điện, và các đâì truyền hình, kể cả Ostankino- trung tâm truyền hình chủ yếu của cả nước.

Computer của bạn làm việc cũng bởi vì chính quyền Xô Viết đã tiến hành điện khí hóa và xây đường dây tải điện như vừa nói ở trên.

Năng lượng sưởi ấm trong nhà bạn cũng vậy.

Còn ngôi nhà của bạn đã được xây dựng hoặc vào thời Xô Viết, hoặc bằng các vật liệu do những nhà máy Liên Xô còn sót lại sản xuất.

Thậm chí cả các hàng hóa nhập khẩu mà các bạn đang sử dụng- computer, iPhone, iPad, TV và các thứ khác – có được cũng là nhờ có Liên Xô.

Gần như tất cả các mặt hàng nhập khẩu đều mua bằng ngoại tệ thu từ nguồn bán dầu mỏ và khí đốt, mà phần lớn các mỏ dầu và khí đốt đều được thăm dò, phát hiện và khai thác vào thời kỳ Xô Viết.

Các mỏ dầu Sibiri do các nhà địa chất Liên Xô Viết phát hiện, đường dẫn khí chạy qua Ucraine và cho đến nay vẫn cung cấp một phần đáng kể khí đốt cho Châu Âu cũng được lắp đặt từ thời Xô Viết. Nếu chính quyền Xô Viết không khai thác các mỏ dầu ở Sibiri- thì sau khi chia tách Liên Xô, chúng ta (Nga) đã không có dầu và khí đốt.

GAZPROM- đấy là MinGaz cũ (Bộ khí đốt-ND), được (bị) tư nhân hóa sau khi Liên Xô bị hủy diệt. Đơn giản là (người ta) nắm lấy bộ đó và biến nó thành một tập đoàn lớn. Và tập đoàn đó hiện nay đang đảm bảo một nửa thu nhập ngoại tệ cho đất nước, - bằng số tiến ấy (Nga) đã mua mọi thứ- từ xe ô tô ngoại bóng lộn đến đôi dép đi trong nhà “Made in China”.

Thậm chí khoản ngoại tệ thu được không phải từ xuất khẩu dầu mỏ và khí đốt- thì vẫn là những gì bóc lột được từ di sản Xô Viết- hoặc từ Nornikel (xuất khẩu nikel-ND), hoặc là từ RusALa (xuất khẩu nhôm-ND), hoặc từ công nghiệp chế tạo máy bay lên thẳng, hoặc từ tên lửa đẩy.

Và di sản Xô Viết đến đấy cũng chưa phải đã hết.

Chúng ta đến tận bây giờ vẫn xem các bộ phim Xô Viết. Phần lớn các trường học và các trường đại học cũng được xây dựng trong thời kỳ Xô Viết.

Những sách giáo khoa tốt nhất được viết dưới thời Xô Viết- đến bây giờ sinh viên vẫn tiếp thu kiến thức qua những cuốn sách này. Trong các trường phổ thông, giáo viên đang quay trở lại sử dụng sách giáo khoa Xô Viết, bởi vì chưa có sách giáo khoa nào có chất lượng hơn để thay thế chúng.

Trong thời gian gần đây, nhiều doanh nghiệp sản xuất các mặt hàng thực phẩm theo GOST (Bộ tiêu chuẩn nhà nước Liên Xô) hoặc theo phong cách các mẫu Xô Viết. Bởi vì GOST Xô Viết đảm bảo chất lượng cao và trong trí nhớ của mọi người vẫn còn đó những chiếc bánh mỳ, kem, kolbasa (giò) ngon lành thời Xô Viết.

Ở thành phố Novosibirsk có một mạng lưới các cửa hàng bán thịt mang tên Torgovaia ploshad- tại các cửa hàng đó, trong số kolbasa và xúc xích còn có mặt hàng trung tâm là kolbasa luộc và xúc xích với tên gọi “Như khi đó” (ý muốn nói ngon như ngày trước-ND).

 Tại sao nhà sản xuất lại chọn cái tên như vậy và xếp các món hàng đó ở những nơi dễ thấy nhất? Bởi vì có nhiều người mua! Còn người ta mua bởi vì người ta vẫn nhớ - món kolbasa luộc tại Liên Xô rất ngon và được làm toàn bằng thịt.

Đối với kem cũng vậy- một trong những loại kem đắt tiền và có chất lượng nhất là kem làm theo kiểu Xô Viết.

Cách đây không lâu, tôi chứng kiến một trường hợp rất thú vị- phát hiện tại một cửa hàng món thịt hộp có tên là “Chế tạo (sản xuất) tại Liên Xô”. Nhãn hộp thịt có 2 màu- đỏ và vàng, và có biểu tượng Xô Viết. Phía bên trên là lá cờ đỏ lớn với dòng chữ cũng lớn “Chế tạo tại Liên Xô”.

Nhưng món thịt hộp này này được sản xuất theo GOST hiện đại, chắc chắn không phải theo GOST Xô Viết. Nhưng nó được làm theo phong cách Xô Viết một cách có chủ ý. Rõ ràng đây là một cách marketing để thu hút sự chú ý của người mua.

Nhưng tại sao nhà sản xuất lại quyết định “Xô Viết hóa” sản phẩm của mình và bằng cách đó lôi kéo người tiêu dùng? Vâng, cũng bởi chỉ đúng một lý do – trong trí nhớ của mọi người vẫn còn đọng lại cảm nhận là những sản phẩm Xô Viết đều rất chất lượng.

Thưa các bạn- đấy chính là Liên Xô, mà theo quan điểm của một số người, đã biến mất không để lại dấu vết gì!

Chúng ta không chỉ tiếp tục sử dụng cơ sở hạ tầng và quỹ nhà ở mà Liên Xô để lại, các nhà máy và các ngành như hàng không vũ trụ, năng lượng và chế tạo máy bay lên thẳng. Mà còn ngay cả việc trở lại với GOST Xô Viết và phong cách Xô Viết, bởi vì các tiêu chuẩn Xô Viết đảm bảo chất lượng, còn phong cách Xô Viết làm ta hồi tưởng về những sản phẩm có chất lượng cao và thu hút sự chú ý của người mua.

Tất cả những gì mà chúng ta làm trong 30 năm trở lại đây- đấy đơn giản chỉ là khai thác di sản Xô Viết, có đôi chỗ chúng ta sửa chữa hoặc thay mới, và có đôi chỗ chúng ta đã phá hoại và phá sạch.

Thậm chí cả những người đã rời khỏi nước Nga, định cư ở London, mua du thuyền, xếp đống hàng hóa Châu Âu quanh mình- bọn họ cũng sống bằng di sản Xô Viết. Bởi vì vốn liếng của họ- đấy là kết quả quá trình tư nhân hóa và bán tài sản Xô Viết.

Nhưng tại sao lại đã không còn Liên Xô, nếu nền kinh tế kế hoạch hóa mạnh như vậy và đã xây dựng tất cả những gì mà chúng ta mới liệt kê ở trên?

Liên Xô bị hủy diệt bởi tầng lớp chóp bu trong giới lãnh đạo đảng do bọn họ chỉ chăm chăm lo cho lợi ích cá nhân - đến mức biến tài sản quốc gia thành tài sản riêng, biến của cải của nước Nga thành tài sản của Châu Âu.

Giới lãnh đạo cho rằng, xây đựng thế quá nhiều rồi, đã đến lúc tận hưởng những gì đã xây dựng – nhưng chỉ cho các lợi ích cá nhân ích kỷ của họ.

Vì thế mà đã không còn Liên Xô, vì giới nắm quyền cho rằng xây dựng như thế đã là rất nhiều, rằng đã có thể yên tâm sống một cuộc sống dư dả, gặm nhấm số của thừa kế giàu có.

Tất nhiên,không phải ai cũng được sống phong lưu, mà chỉ có những kẻ khôn khéo nhất, những kẻ kịp kiếm chác nhiều nhất. Cả Gorbachev, Elsin, Chubais, Gaidar và những kẻ khác làm tan rã Liên Xô cũng nguyên là giới lãnh đạo đảng và đoàn Xô Viết, và như thế có nghĩa là, bọn họ cũng được “sản xuất tại Liên Xô”.

Thậm chí sự hủy diệt Liên Xô cũng được “ hoàn thành tại Liên Xô”.

Và ngay cả Putin,- con người mà nếu thiếu ông thì một số người sẽ không hình dung được tương lai của nước Nga như thế nào, cũng đã từng được “chế tạo tại Liên Xô”, cả toàn bộ Liên đoàn tài nguyên - vốn được hình thành và phát triển trên các mỏ dầu-khí Xô Viết giàu có do các nhà địa chất Xô Viết phát hiện, cả cơ sở hạ tầng đường ống dẫn dầu được xây dựng – tất cả đều “được chế tạo tại Liên Xô”.

Xin hãy chăm chú nhìn và bạn sẽ thấy rằng hàng ngày chúng ta nhìn ngắm những gì được “chế tạo tại Liên Xô” và sử dụng những gì được cũng “được chế tạo tại Liên Xô”.

Lê Hùng- Nguyễn Hoàng (dịch và chú thích)

 
Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết

  Ý kiến bạn đọc

  Ẩn/Hiện ý kiến

Những tin mới hơn

 

Những tin cũ hơn

Xem nhiều nhất
Xem dự báo thời tiết tại
Thống kê truy cập
  •   Đang truy cập 81
  •   Thành viên online 1
  •   Máy chủ tìm kiếm 4
  •   Khách viếng thăm 76
 
  •   Hôm nay 20,349
  •   Tháng hiện tại 495,131
  •   Tổng lượt truy cập 27,122,473
Thăm dò ý kiến

Bạn có nhận xét gì về lượng thông tin hàng ngày trên nguoivietinfo.ru

USD 57.5118
EUR 67.8927
HKD 73.6925
JPY 50.6980
AUD 45.0777
BGN 34.6958
CAD 45.9470
CHF 58.5720
DKK 91.1786
GBP 75.5302
KRW 50.7732
SGD 42.2570
QUẢNG CÁO TRÁI
Banner