Hợp tác hạt nhân Mỹ-Saudi: Israel ra tối hậu thư cho Mỹ

Thứ hai - 09/07/2018 23:34

Đồng minh thân thiết Israel cảnh báo ranh giới đỏ đối với thỏa thuận của Mỹ giúp Saudi Arabia phát triển lò phản ứng hạt nhân.

Israel không muốn Mỹ giúp Saudi phát triển hạt nhân

Đầu năm nay, chính quyền Riyadh đã công bố kế hoạch phân bổ hơn 80 tỷ dollars để xây dựng 16 lò phản ứng hạt nhân trong vòng 25 năm tới. Saudi Arabia đang cân nhắc các nhà thầu có thể cung cấp hai lò phản ứng hạt nhân cho nhà máy đầu tiên.

Hiện tại, các nhà chức trách Saudi Arabia đang cố gắng hoàn tất thỏa thuận tương ứng với đồng minh Mỹ. Bên cạnh đó, Hãng thông tấn Hàn Quốc Yonhap cũng cho biết rằng, nước này sẽ đệ trình một đề xuất hỗ trợ xây dựng nhà máy đầu tiên cho Saudi Arabia.

Tuy nhiên, đồng minh thân thiết nhất của Mỹ ở Trung Đông là Israel đã không chấp thuận điều này, bởi Tel Avip không muốn bất cứ quốc gia Ả rập nào được phép sở hữu vũ khí hạt nhân.

Theo một báo cáo của Channel 10 News của Israel, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã được giới thiệu các “đường ranh giới đỏ” của Tel Aviv liên quan đến một thỏa thuận mà theo đó Washington sẽ giúp Saudi Arabia xây dựng các lò phản ứng hạt nhân.

Báo cáo cho biết, cách đây vài tuần, Bộ trưởng Năng lượng Israel và lãnh đạo Ủy ban Năng lượng nguyên tử của nước này, ông Yuval Steinitz, đã gặp đối tác Mỹ Rick Perry ở Washington, để bày tỏ lo ngại và phản đối về việc làm giàu Uranium ở Saudi Arabia.

Steinitz cũng nói với Perry rằng, Israel muốn biết trước tất cả các chi tiết của thỏa thuận Mỹ-Saudi và thảo luận về vị trí dự kiến ​​của các lò phản ứng ở Saudi Arabia.

Ngoài ra, Steinitz kêu gọi sự minh bạch đầy đủ của các cuộc đàm phán Washington-Riyadh, yêu cầu Hoa Kỳ cung cấp tất cả nhiên liệu cho các lò phản ứng của Saudi Arabia và loại bỏ nó khỏi nước này (sau khi sử dụng), để nó không thể được tái chế.
 
1

Israel đã đưa ra yêu cầu nóng với Mỹ về vấn đề hạt nhân Saudi

Cuộc họp của Steinitz với Perry diễn ra sau khi hoàng tử Thái tử Mohammed bin Salman nói với CBS hồi tháng 5 rằng Riyadh "không muốn mua bất kỳ quả bom hạt nhân nào, nhưng nếu Iran phát triển một quả bom hạt nhân, thì chắc chắn Saudi Arabia sẽ muốn có nó càng sớm càng tốt".

Sau khi tuyên bố kế hoạch của mình vào tháng 3, Riyadh đã mời các công ty Mỹ tham gia vào dự án xây dựng 16 lò phản ứng hạt nhân tại Saudi Arabia trong thế kỷ tiếp theo, có trị giá hơn 80 tỷ dollars.

Tuy nhiên, sự chấp thuận từ Washington quy định việc ký một hiệp ước hợp tác hạt nhân hòa bình, xây dựng các cơ sở hạt nhân dân sự (chứ không phải là quân sự), đồng thời đảm bảo rằng, sản xuất nhiên liệu hạt nhân không thể được sử dụng để chế tạo bom hạt nhân.

Israel, nước vẫn từ chối tuyên bố khả năng sở hữu vũ khí hạt nhân của mình, chưa bao giờ ký Hiệp ước về việc không phổ biến vũ khí hạt nhân, trong đó Saudi Arabia là một bên tham gia ký kết.

Đồng thời, hai nước cũng quan tâm không kém đến tham vọng hạt nhân của Iran, mà họ tuyên bố là nhằm mục đích cuối cùng là chế tạo được một quả bom nguyên tử.

Cả Riyadh và Tel Aviv đã ca ngợi sự rút lui của Washington khỏi thỏa thuận hạt nhân Iran 2015 (còn được gọi là Kế hoạch hành động toàn diện chung - JCPOA) hồi tháng 5 vừa qua. Họ cho rằng, JCPOA là một thỏa thuận "thiếu sót" và cảnh báo rằng, Iran sẽ lợi dụng nó để phát triển vũ khí hạt nhân và tên lửa đạn đạo liên lục địa.

Thế nhưng, giờ đây, rất có thể là Saudi Arabia công khai tham vọng sở hữu công nghệ hạt nhân. Điều này đã gây ra mối lo ngại lớn của chính quyền Tel Avip.

Israel lo ngại các địch thủ sở hữu vũ khí hạt nhân

Về sự phát triển vũ khí hạt nhân, Saudi không có cơ sở hạ tầng để phát triển loại vũ khí này, thậm chí cả nền tảng hạt nhân dân sự họ cũng không hề có. Nếu chính quyền Riyadh muốn vũ khí hạt nhân, họ cần phải có một đối tác nước ngoài đủ mạnh để giúp đỡ.

Trong khi đó, vào hồi cuối tháng 2 vừa qua, Ngoại trưởng Saudi Adel Al-Jubeir thông báo rằng Riyadh có kế hoạch xây dựng một chuỗi các nhà máy điện hạt nhân để vương quốc này có thể tạo thêm thu nhập bằng cách xuất khẩu lượng dự trữ dầu khổng lồ của mình, thay vì đốt chúng để sản xuất điện.

Tại hội nghị an ninh Munich cuối tháng 2, Al-Jubeir nhận xét rằng, nước này xem xét việc áp dụng năng lượng hạt nhân như là một phương tiện để đa dạng hóa nền kinh tế của đất nước khỏi sự phụ thuộc vào thị trường dầu mỏ toàn cầu.

Theo ông, Saudi Arabia tiêu thụ hơn một phần tư sản lượng dầu của mình và trong bối cảnh nhu cầu năng lượng được dự báo sẽ tăng đáng kể nhưng sản xuất dầu thì không, nên đến năm 2030, một phần lớn sản lượng dầu của nước này sẽ được tiêu thụ trong nước, phần lớn để sản xuất điện.

Mỹ và Saudi Arabia đã đàm phán về hợp tác hạt nhân song phương dưới thời Tổng thống Mỹ Barack Obama, nhưng các cuộc đàm phán đã chấm dứt sau khi Riyadh bác bỏ cái gọi là "nguyên tắc vàng", cấm Saudi Arabia làm giàu urani hoặc tái chế nhiên liệu hạt nhân đã qua sử dụng để chiết xuất plutoni.

Tuy nhiên, theo một số nguồn tin, người kế nhiệm của ông Obama là đương kim Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump, người trước đó đã gọi Saudi Arabia là "khách hàng mua sắm lớn các thiết bị quân sự và rất nhiều thứ khác", đã hứa với Riyadh là ông sẽ loại bỏ các yêu cầu liên quan đến "nguyên tắc vàng".

Saudi kêu gọi Mỹ cho phép Riyadh có quyền như các quốc gia hạt nhân khác, tức là có thể tự xử lý nhiên liệu hạt nhân trên đất nước mình. Đồng thời, ông cũng cảnh báo rằng, vương quốc này hiện đang đàm phán với hơn 10 quốc gia sở hữu công nghệ điện hạt nhân và sẽ có những lựa chọn khác, nếu Washington từ chối.
 
2

Israel rất lo ngại viễn cảnh một trong các địch thủ của mình sở hữu vũ khí hạt nhân

Không chỉ Saudi Arabia đã tuyên bố về ước muốn phát triển năng lượng hạt nhân, mà còn là Ai Cập và Thổ Nhĩ Kỳ (nhờ Nga trợ giúp). Nhưng các nước này đều muốn tự mình làm giàu và xử lý nhiên liệu hạt nhân sau khi sử dụng; mà đây chính là “kẽ hở” mà Israel lo ngại.

Chính quyền Tel Avip lo sợ rằng, với sự đỡ đầu của các “ông lớn” Nga-Mỹ, các nước này có thể âm thầm phát triển vũ khí hạt nhân, biến Trung Đông trở thành điểm nóng cho một một cuộc chạy đua hạt nhân.

Ai Cập là một cường quốc của Bắc Phi, có ảnh hưởng lớn tới Trung Đông qua kênh đào Suez; Saudi Arabia tự coi mình là thủ lĩnh của khối Ả rập (Sunni) của vùng Vịnh, Iran cũng đang có ý định đưa đạo Hồi dòng Shiite thống trị khu vực, trong khi Thổ Nhĩ Kỳ không dấu tham vọng tái lập đế chế Ottoman.

Chỉ một mình Iran đã khiến Israel lo ngại, chỉ cần thêm một trong số các nước mà Israel coi là địch thủ hoặc “không thân thiện” này sở hữu vũ khí hạt nhân, an ninh quốc gia của Tel Avip sẽ bị đe dọa nghiêm trọng; còn trong trường hợp xấu nhất, nước này có thể lâm vào tình thế bị bao vây 4 mặt.

Do đó, Israel sẽ không để Saudi Arabia được “tự tung, tự tác” với chương trình phát triển năng lượng hạt nhân của mình.

Không rõ ông Donald Trump sẽ phản ứng ra sao nếu Saudi Arabia một mực yêu cầu tự làm giàu và tự quản lý nhiên liệu hạt nhân sau sử dụng, còn Israel lại cương quyết phản đối.

Chính quyền Trump có mối quan hệ tốt với Saudi Arabia, nhưng quan hệ của họ với Israel cũng không kém phần quan trọng, thậm chí có thể là còn hơn. Vì vậy, thỏa thuận hạt nhân Mỹ-Saudi sẽ là một đáp án hay về cách Trump sẽ ứng xử thế nào trong quan hệ với 2 đồng minh chủ chốt là Israel và Saudi Arabia.

Thiên Nam 

 
 Từ khóa: hạt nhân, Mỹ-Saudi
Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết

  Ý kiến bạn đọc

  Ẩn/Hiện ý kiến

Những tin mới hơn

 

Những tin cũ hơn

Xem nhiều nhất
Xem dự báo thời tiết tại
Thống kê truy cập
  •   Đang truy cập 64
  •   Thành viên online 1
  •   Khách viếng thăm 63
 
  •   Hôm nay 8 652
  •   Tháng hiện tại 267 109
  •   Tổng lượt truy cập 33 091 705
Thăm dò ý kiến

Bạn có nhận xét gì về lượng thông tin hàng ngày trên nguoivietinfo.ru

QUẢNG CÁO TRÁI
Banner