Kazakhstan đang dần thoát khỏi cái bóng nước Nga?

Thứ ba - 10/10/2017 00:41

Với vị thế và tiềm lực của mình, Kazakhstan được cho là muốn có vai trò lớn hơn trong không gian hậu Xô viết và Liên minh kinh tế Á-Âu, song...

Sau khi Liên Xô tan rã năm 1991, các quốc gia mới nằm trong không gian hậu Xô viết đã thành lập Cộng đồng các quốc gia độc lập (CIS), nhằm tạo ra một thể chế có đủ khả năng giải quyết các vấn đề an ninh, kinh tế và năng lượng trong khu vực.

Trong khi quá trình xây dựng cơ chế giải quyết các vấn đề quan trọng của CIS thì Liên minh kinh tế Á-Âu (EAEU) dựa trên ý tưởng của Tổng thống Kazakhstan, Nursultan Nazarbayev, đã ra đời.

Cơ chế liên hiệp này được kỳ vọng sẽ là sự hợp tác chặt chẽ giữa hai thực thể có tiềm lực mạnh nhất trong không gian hậu Xô viết là Nga và Kazakhsatn, qua đó tăng cường kết nối với các thành viên khác, tạo ra tầm vóc cho CIS.
 
1

Hơn 1/4 thế kỷ thời hậu Xô viết, Nga và Kazakhstan luôn là đồng minh chiến lược

Tuy nhiên, dường như sáng kiến ​​đó đã không thành công và không có hiệu quả, nhất là khi Nga bị cho là đã phá vỡ thế cân bằng, bắt đầu bằng việc khẳng định quyền lực kinh tế và chính trị của mình đối với khu vực Trung Á.

Tác giả ý tưởng liên hiệp Á-Âu, Tổng thống Nazarbayev lại một lần nữa đưa ra ý tưởng kết nối mới, nhưng không phải trong không gian hậu Xô viết, mà là kết nối đến những không khác, từ đó khiến Astana ngày càng thoát khỏi cái bóng của Moscow.

Kazakhstan liên tục nâng tầm quan hệ với Mỹ và EU

Ngày 8/10, The Astana Times của Kazakhstan đưa tin, cuộc họp lần thứ 21 của Câu lạc bộ Berlin Á-Âu, được thành lập năm 2012 theo sáng kiến của Tổng thống Nazarbayev, đã được tổ chức tại Brussels ngày 4/10 vừa qua.

Chủ đề cuộc họp của Câu lạc bộ liên kết xuyên quốc gia lần này là "Thoả thuận và Tăng cường Hợp tác (EPCA) giữa Cộng hòa Kazakhstan và Liên minh châu Âu (EU): Thành tựu và Mục tiêu".

Sự kiện này tập trung vào quan điểm đối tác chính trị và kinh tế giữa Kazakhstan và EU, đặc biệt là liên quan tới Thỏa thuận giữa Astana và Brussels, vốn được áp dụng một phần từ tháng 5/2016, đã giúp nâng mối mối quan hệ lên tầm cao mới.

Theo Forbes, kinh tế Kazakhstan chủ yếu dựa vào EU. Thị trường EU là điểm đến của 40% hàng hoá xuất khẩu từ Kazakhstan.
 
2

Quan hệ Kazakhstan - EU đã phát triển nhanh chóng và đạt được thành quả ngoài mong đợi

Giới chính trị và chuyên gia kinh tế châu Âu đánh giá cao và khích lệ Astana thực hiện chính sách đối ngoại đa phương cũng như những cải cách mà đã giúp mang lại kết quả tích cực về tăng trưởng kinh tế và ổn định khu vực.

Trong khi đó, quan hệ Mỹ - Kazakhstan cũng đang được phục hồi và nâng tầm cho tương xứng với vị thế của hai bên.

Tháng 1/2008, Đại sứ Mỹ tại Kazakhstan, John Ordway, yêu cầu Mỹ phải chạy đua với EU trong khai thác lợi ích từ Kazakhstan.

Khi đó, ông Rex Tillerson là người đứng đầu Tập đoàn Exxon Mobil đã quyết định tăng vốn sở hữu tại Công ty dầu khí quốc gia Kazakhstan (KazMunayGas). Tuy nhiên, do những áp lực chính trị với Kazakhstan, tình hình tạm thời bị đóng băng.

Nay ông Rex Tillerson là đương kim Bộ trưởng Ngoại giao Mỹ, nên theo giới phân tích, quan hệ Washington - Astana đang được khởi động trở lại và chắc chắn tăng tốc.

"Bởi không ai hiểu hơn ông Tillerson về lợi ích từ Kazakhstan", theo Forbes.

Ngoại trưởng Kazakhstan Erlan Idrissov cho biết: "Chúng tôi đang tạo ra một chính sách đối ngoại thuận lợi để thiết lập các mối quan hệ với các đối tác quan trọng. Chúng tôi cần điều đó và cho thế giới biết những gì đang xảy ra ở Kazakhstan".

Rõ ràng, Kazakhstan đang rất quan tâm tới việc thúc đẩy và tăng cường quan hệ với Mỹ và nhất là EU, và các đối tác từ phương Tây cũng gia tăng sự chú ý và nâng tầm ảnh hưởng tới vùng đất vốn "độc quyền ảnh hưởng" của Nga trong 1/4 thế kỷ qua.

Kazakhstan nhanh chóng mở rộng trong quan hệ với Trung Quốc

Theo Forbes, nhà lãnh đạo Trung Quốc Tập Cận Bình thể hiện khát vọng hiện thực hoá "Giấc mộng Trung Hoa" đã tạo ra sức hút với giới lãnh đạo Kazakhstan, vì để hiện thực hoá ước vọng ấy, Bắc Kinh phải đổ nhiều nguồn lực vào nhiều quốc gia.

Và Kazakhsan trở thành một trong những điểm đến quan trọng của những nguồn lực từ Trung Hoa đại lục, bởi lãnh thổ Kazakhstan là nơi "Một vành đai bao quanh, Một con đường đi tới".
 
3

Nguồn lực từ Trung Quốc đã khiến Kazakhstan có nhiều thay đổi

Vì vậy, có rất nhiều dòng vốn từ Trung Quốc chảy tới Kazakhstan. Thậm chí ông Alicia Garcia Herrero, chuyên gia của Natixis Global Asset Management tại Hồng Kông, cho rằng: "Trung Quốc đã trở thành chủ nợ chính của Kazakhstan hiện nay".

Theo đánh giá của  Hội đồng châu Âu về Quan hệ Đối ngoại, tăng trưởng kinh tế trong tương lai của Kazakhstan phụ thuộc rất lớn vào sự phát triển cơ sở hạ tầng và hoạt động thương mại của khu vực, mà Trung Quốc là thực thể chi phối.

Kết quả của từ việc đầu tư của Trung Quốc vào Kazakhstan đã khiến Ngân hàng Thế giới dự báo kinh tế Kazakhstan vốn chỉ tăng trưởng 0,9% GDP năm 2016 lên 2,2% trong năm 2017, tăng 3,7% vào năm 2018 và tăng 4% vào năm 2019.

Kazakhstan mở của nền kinh tế cho người Trung Quốc đã giúp cho Chỉ số cạnh tranh của nước này theo xếp hạng của WB tăng mạnh và hiện xếp hạng 35.

Theo WB, trong thời kỳ Xô viết, 80% vốn FDI đổ vào Liên Xô là đến Kazakhstan.

Chính vì vậy, khi Astana có chính sách mở cửa, nguồn vốn đầu tư nước ngoài, nhất là từ Trung Quốc, đổ vào Kazakhstan sẽ tăng nhanh.

WB đã xếp Kazakhstan vào dang sách 20 quốc gia hấp dẫn giới đầu tư nhất trên thế giới.

Được biết, để tạo điều tốt nhất cho các doanh nghiệp Trung Quốc đến hợp tác -đầu tư tại Kazakhstan, chính phủ nước này được cho là đang sửa đổi hệ thống quy phạm phạm pháp luật, nhằm tạo ra hành lang pháp lý thông thoáng nhất cho nhà đầu tư.

Có thể thấy rằng "yếu tố Trung Quốc" đang ngày càng tạo ra sự thay đổi rất lớn đối với đời sống kinh tế và đời sống xã hội tại Kazakhstan, mà điều này là nằm ngoài khả năng và tiềm lực của nước Nga.

Kazakhstan đã có những động thái bất lợi cho Nga tại sân sau chiến lược

Với vị thế và tiềm lực của mình, Kazakhstan được cho là mong muốn có vai trò lớn hơn so với các đồng minh khác của Nga trong không gian hậu Xô viết nói chung, trong Liên minh kinh tế Á-Âu nói riêng.

Song đến giờ này điều đó vẫn chưa thành.
 
1

Sân sau chiến lược của Nga đã bị đồng minh khấy động

Theo giới phân tích, lợi ích kinh tế khi tham gia vào EAEU là rất nhỏ, không đáng kể, nhưng Kazakhstan phải tham gia định chế này là do vấn đề chính trị và an ninh chứ không phải là các vấn đề về kinh tế hay tài chính.

Chính vì vậy, Astana đã xác định cách tiếp cận cân bằng khi xây dựng quan hệ với EAEU đồng thời với EU. Đó là cốt lõi trong chính sách đối ngoại của Kazakhstan và cũng là sự hiệu chỉnh quan trong nhất trong quan hệ Astana - Moscow.

Kazakhstan được cho là không hài lòng với Nga trong việc đối xử thiên vị Armenia, đặc biệt Astana không ủng hộ sáng kiến ​​của Moscow biến Armenia trở thành một thành viên trong EAEU vào tháng 1/2015.

Chính vì vậy, Astana đã có phản ứng với Moscow, buộc Kremlin phải cân nhắc việc ưu ái Yerevan, khi thể hiện "sự đoàn kết với Thổ Nhĩ Kỳ và Azerbaijan - những đối tác không thể là đồng minh của Nga - qua việc tham gia Hội đồng Thổ Nhĩ Kỳ".

Với việc gia nhập Hội đồng Thổ Nhĩ Kỳ, Kazakhstan đã biến việc Armenia gia nhập EAEU thành một đòn bẩy có thể được sử dụng chống lại Nga, qua đó buộc Moscow phải có nhiều nhượng bộ về chính trị và ưu đãi về kinh tế, theo Forbes.

Rõ ràng, sự bằng mặt không bằng lòng giữa Kazakhstan và Nga đã không còn được che giấu, mà mọi việc đã thể hiện qua hành động và bộc lộ những bất ổn trong không gian hậu Xô viết mà Moscow muốn thống nhất xung quanh trục Nga.

Kazakhstan tìm cách hạn chế tác động của yếu tố Nga tới nền tảng sức mạnh quốc gia

Hiện nay người Nga chiếm gần 1/4 dân số Kazakhstan và điều này như là lời nhắc nhở Astana luôn phải tính tới tầm quan trọng về mặt tâm lý của một cộng đồng người Kazakhstan gốc Nga, khi xây dựng các chính sách đối nội và đối ngoại.

Từ cộng đồng dân tộc Nga trong lòng cộng đồng dân tộc Kazakhstan sẽ hình thành nền văn hoá dân tộc Nga tồn tại trong nền văn hoá dân tộc Kazakhstan.

Đây là hai yếu tố nằm trong cấu thành nền tảng sức mạnh quốc gia.
 
2

Tác động từ yếu tố Nga đến nền tảng sức mạnh quốc gia Kazakhstan đang giảm đi

Vì vậy, mọi hành vi của Astana bị cho là lệch chuẩn với Moscow sẽ là vô cùng nguy hiểm, bởi Moscow có thể can thiệp vào bất cứ cấu trúc xã hội nào để bảo vệ lợi ích của người Nga. Chính vì vậy, Astana đã tìm cách hoá giải mối nguy hại này.

Theo kế hoạch của chính phủ Kazakhstan đã được công bố, một bảng chữ cái mới sẽ được xây dựng vào cuối năm nay, trong đó chuyển từ ngữ hệ Cyrillic sang ngữ hệ Latinh. Mục đích được cho là nhằm giảm ảnh hưởng của văn hoá Nga.

"Tổng thống Nazarbaev đã ký sắc lệnh, quy định các ấn phẩm, tài liệu và bảng hiệu đường phố chuyển từ ngữ hệ Cyrillic sang ngữ hệ Latin vào năm 2025.

Động thái được cho là phổ quát văn hoá Kazakh, tạo khoảng cách với nước Nga", Forbes tường thuật.

Như vậy, từ kinh tế - chính trị đến văn hoá - xã hội của Kazakhstan đã có sự xa cách ngày càng lớn với nước Nga. Tại sao Astana lại thực hiện điều đó và nó tác động như thế nào tới Nga và Kazakhstan, xin được đề cập ở phần tiếp theo.

Datviet

 
Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết

  Ý kiến bạn đọc

  Ẩn/Hiện ý kiến

Những tin mới hơn

 

Những tin cũ hơn

Xem nhiều nhất
Xem dự báo thời tiết tại
Thống kê truy cập
  •   Đang truy cập 114
  •   Máy chủ tìm kiếm 6
  •   Khách viếng thăm 108
 
  •   Hôm nay 25,674
  •   Tháng hiện tại 530,118
  •   Tổng lượt truy cập 28,511,634
Thăm dò ý kiến

Bạn quan tâm gì nhất ở mã nguồn mở?

USD 58.8987
EUR 69.4298
HKD 75.3855
JPY 52.5248
AUD 45.2813
BGN 35.4961
CAD 46.1770
CHF 59.6020
DKK 93.2605
GBP 79.0892
KRW 54.0588
SGD 43.7583
QUẢNG CÁO TRÁI
Banner