Kết quả người Kurd trưng cầu độc lập, Trung Đông chao đảo

Thứ năm - 28/09/2017 08:23

Người Mỹ hưởng lợi trong mọi trường hợp khi cuộc trưng cầu độc lập của người Kurd diễn ra, từ đó thẩm thấu sự nguy hại với đối thủ...

Tình hình chính trị tại Trung Đông đang có biến động lớn sau những chuyển động chính trị đơn phương của người Kurd qua bầu cử tại đơn vị hành chính cấp cơ sở của người Kurd ở Syria và trưng cầu dân ý về nền độc lập của người Kurd ở Iraq.

Chính quyền tại tất cả các quốc gia có người Kurd sinh sống gồm Iran, Iraq, Thổ Nhĩ Kỳ và Syria, đều phản đối việc trưng cầu độc lập của người Kurd ở Iraq cũng như không ủng hộ việc xác lập cơ chế tự trị của người Kurd ở Syria.
 
1

Người Kurd ở Iraq vui mừng với việc trưng cầu độc lập

Và người Kurd cũng cho thấy sẽ không xúc tiến ngay những hoạt động để nhanh chóng thay đổi địa vị chính trị hiện tại, khi người Kurd ở Syria thì mong đối thoại với chính quyền, còn với người Kurd ở Iraq thì vấn đề độc lập chưa biết xúc tiến ra sao.

Như vậy, thành quả từ các chuyển động chính trị của người Kurd chưa thể được khai thác và cũng không dễ được khai thác.

Tuy nhiên, ở một khía cạnh khác thì chuyển động chính trị của người Kurd tại Trung Đông lại là thành công ngoài mong đợi của một chiến lược.

Đó chính là chiến lược của Mỹ dùng người Kurd vẽ lại bản đồ chính trị tại Trung Đông, vốn đang ngày càng chuyển động theo xu thế ly tâm khỏi trục Mỹ, làm thiệt hại cho Mỹ, giúp các đối thủ của Mỹ có thể tạo đối trọng với Mỹ tại vùng đất nóng.

Người Mỹ trong từng nước đi giúp hiện thực hoá khát vọng của người Kurd

Ngược dòng lịch sử, sau khi Chiến tranh Thế giới thứ I kết thúc, khi thực hiện định hình lại bản đồ chính trị thế giới, với tư cách là phe chiến thắng, Anh, Pháp, Nga đã quyết làm tan rã Đế chế Ottoman và tạo ra một bàn cờ chính trị mới tại Trung Đông.

Ngày 19/5/1916, đại diện Anh là Mark Sykes và đại diện Pháp là Francois Georges Picot đã bí mật ký kết một thoả thuận - Thỏa thuận Sykes-Picot - chia vùng lãnh thổ Ả-rập do Đế chế Ottoman cai trị thành các vùng ảnh hưởng của Anh và Pháp.

Thoả thuận Sykes-Picot đã tạo ra các ranh giới của khu vực Trung Đông thời hiện đại và hoà trong dòng chảy đó của lịch sử, vị thế của người Kurd - một tộc người sinh sống tại vùng đất do Đế chế Ottoman cai trị - cũng được xác lập.

Chỉ có điều, thay vì người Kurd được sống trong lãnh thổ Thổ Nhĩ Kỳ - thực thể kế thừa Đế chế Ottoman, Thoả thuận Sykes-Picot lại chia ly tộc người này khi quyết định người Kurd phải sống tại ngã tư biên giới giữa Iran, Iraq, Syria và Thổ Nhĩ Kỳ.

Tuy nhiên, khi bị chia ly thì địa vị chính trị của người Kurd lại không được xác lập tại các quốc gia là quê hương mới của họ.

Từ đó phong trào đấu tranh của người Kurd nhằm nâng cao địa cho mình đã diễn ra, song đã không mang lại kết quả.

Vì vậy, đến trước ngày 5/4/1991, khi Nghị quyết 688 của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc được thông qua, không ai có thể nghĩ rằng người Kurd tại Trung Đông lại nhanh chóng có được địa vị chính trị như hiện nay.

Dựa vào Nghị quyết 688, Mỹ đã lập vùng cấm bay tại bắc Iraq, bảo vệ người Kurd trước chính quyền Saddam Hussein. Đây là một nước đi quyết định của Mỹ giúp xác lập địa vị chính trị cho người Kurd không chỉ ở Iraq, mà còn ở cả vùng Trung Đông.

Có thể thấy tiến đánh Kuwait là một sai lầm chết người của Tổng thống Iraq Saddam Hussein, bởi khi LHQ thành lập Liên quân 34 nước nhằm giải phóng Kuwait thì Mỹ được giao đứng đầu liên quân và Tổng thống Mỹ là Tổng tư lệnh chiến dịch.

Washington đã tận dụng lá cờ LHQ trong việc giải phóng Kuwait để làm "một công đôi chuyện", đuổi quân Iraq khỏi Kuwait, đồng thời tìm cách nâng cao vị thế cho người Kurd nhằm sử dụng quân cờ này cho chiến lược mới của Mỹ tại Trung Đông.

Người Mỹ được cho là đã tạo động lực cho người Kurd đấu tranh khiến chính quyền Baghdad đàn áp, tạo cớ cho Mỹ tước bỏ quyền lực của Saddam đối với người Kurd qua việc lập vùng cấm bay, từ đó cơ chế tự trị của người Kurd được xác lập.

Năm 2003, sau khi tấn công Iraq và lật đổ chính quyền Saddam với lý do sở hữu vũ khí giết người hàng loạt, Washington đã tạo ra một cơ cấu quyền lực mang tính xung đột tại Iraq, nhằm chuẩn bị cho các nước đi tiếp theo của mình.

Người Kurd đã có mặt trong cơ cấu quyền lực mới của Iraq với việc nắm giữ định chế Nguyên thủ quốc gia, song cơ chế tự trị của người Kurd tại bắc Iraq lại không hể có sự thay đổi để hoà nhập vào hệ thống chính trị của Iraq thời hậu Saddam.

Khi quyền lợi bị giảm sút bởi thế thiểu số trong cơ cấu quyền lực tại trung ương, người Kurd đã thực hiện trưng cầu độc lập tách khỏi Baghdad, như khẳng định của người phát ngôn Chính phủ tự trị Kurdistan Safe Guard Dizayee, theo Iraqi News.
 
2

Hai Tổng thống nhà Bush là những tác nhân quyết định trong việc xác lập và nâng cao địa vị chính trị cho người Kurd

Khi IS nổi lên và tiến như vũ bão về Baghdad thì thời cơ cho nước đi mới của Mỹ trong việc nâng cao địa vị cho người Kurd được nhận diện và Washington đã kêu gọi người Kurd tham gia chống IS đổi lấy việc cơ cấu lại quyền lực khi chiến thắng IS.

Do vậy, “sau khi vượt qua thách thức của IS, người Kurd không còn lo sợ bất cứ điều gì nữa” và cuộc trưng cầu dân ý về nền độc lập của người Kurd đã diễn ra vào ngày 25.9 vừa qua, theo CNN.

Theo giới phân tích, dù Washington không đồng tình với việc trưng cầu độc lập của người Kurd, song dư luận cho rằng đó chỉ là hành động chiếu lệ, chứ thực ra người Mỹ đang rất hoan hỷ bởi đó là thành công ngoài mong đợi của họ.

Dù vấn đề độc lập của người Kurd diễn biến theo chiều hướng nào người Mỹ vẫn luôn hưởng lợi

Theo CNN ngày 27/9, trước cuộc trưng cầu dân ý về nền độc lập diễn ra, lãnh tụ người Kurd ở Iraq Massoud Barzani đã phát biểu rằng quan hệ đối tác của người Kurd với Iraq đã thất bại.

Ông kêu gọi mọi người bình tĩnh và cho biết sẵn sàng đàm phán với chính phủ ở Baghdad, mà có thể kéo dài trong nhiều năm, về các vấn đề từ biên giới đến xuất khẩu dầu cũng như các vấn đề khác trong cuộc "ly hôn thân thiện".

Giới chính trị phương Tây đã gợi ý ông Barzani nên quan tâm hơn đến việc yêu cầu chính phủ Iraq phải giải quyết các tranh chấp về quyền lợi chính trị và phân chia lợi ích từ việc khai thác dầu mỏ hơn là theo đuổi một sự chia tách hoàn toàn.
 
1

Washington đã tạo ra cơ chế mà có thể hưởng lợi trong mọi trường hợp khi khát vọng của người Kurd được thể hiện

Phát ngôn nhân Bộ Ngoại giao Mỹ, Heather Nauert, trong một tuyên bố trước khi kết quả trưng cầu dân ý của người người Kurd được công bố, đã kêu gọi các bên "tích cực đối thoại để cải thiện cho tương lai của người Iraq", theo CNN.

Thực tế đó cho thấy, vấn đề độc lập của người Kurd ở Iraq là một vấn đề nan giải và có thể không xúc tiến ngay được, sau khi hơn 90% số người tham gia cuộc trưng cầu dân ý ủng hộ cơ chế độc lập cho người Kurd.

Song dù vấn đề diễn ra theo bất cứ chiều hướng nào thì người Mỹ luôn hưởng lợi trong mọi trường hợp và chính điều đó khiến cho Washington không tỏ rõ quan điểm của mình trước những chuyển động chính trị đơn phương của người Kurd.

Nếu người Kurd quyết thúc đẩy vấn đề độc lập cho minh, khi đó Mỹ chính là người nắm giữ chìa khoá cho vấn diề này, bởi Washington là lực lượng hỗ trợ người Kurd và đồng minh của Iraq. Mỹ lại có quyền phủ quyết tại LHQ.

Washington sẽ là trung gian giữa Baghdad và Erbil nếu hai bên diễn ra cuộc ly hôn thân thiện và Mỹ sẽ là một trong những thực thể quyết định nếu vấn đề được đưa ra xem xét dưới cơ chế LHQ, như việc công nhận quyền độc lập cho người Do Thái.

Nếu Baghdad và Erbil đồng thuận với nhau theo cơ chế "bán độc lập" cho người Kurd ở Iraq, nghĩa là "hoá đơn cho việc độc lập sẽ tồn tại ở dạng treo mà chưa được quyết toán" thì cả Erbil và Baghdad lại càng phải kết nối chặt chẽ với Washington.

Bởi việc "neo" lại vấn đề độc lập cho người Kurd trở thành cơ chế bập bênh lợi ích đầy nguy hại của Mỹ khi Washington xây dựng quan hệ chiến lược hai mang với cả Erbil và Baghdad.

Không những vậy, cả Iran, Syria và Thổ Nhĩ Kỳ cũng không tránh khỏi bị tác động bởi các nước đi của Mỹ sau khi cuộc trưng cầu độc lập của người Kurd diễn ra và có kết quả đồng thuận, dù vấn đề được xúc tiến hay bị neo lại.

Nếu vấn đề được xúc tiến thì khả năng xảy ra bất ổn xã hội tại các quốc gia này là rất lớn, song khi vấn đề bị neo lại thì còn mệt mỏi hơn, bởi nó luôn như quả bom nổ chậm với cả Tehran, Damascus và Ankara.

Rõ ràng, trong bất cứ trường hợp nào khi cuộc trưng cầu độc lập của người Kurd diễn ra thì người Mỹ cũng luôn hưởng và từ đó chiến lược của Mỹ tại vùng đất nóng sẽ ngày càng thẩm thấu sự nguy hại với đối thủ, đối tác và cả đồng minh của họ.

 
Tổng số điểm của bài viết là: 5 trong 1 đánh giá
Xếp hạng: 5 - 1 phiếu bầu
Click để đánh giá bài viết

  Ý kiến bạn đọc

  Ẩn/Hiện ý kiến

Những tin mới hơn

 

Những tin cũ hơn

Xem nhiều nhất
Xem dự báo thời tiết tại
Thống kê truy cập
  •   Đang truy cập 82
  •   Máy chủ tìm kiếm 2
  •   Khách viếng thăm 80
 
  •   Hôm nay 30,983
  •   Tháng hiện tại 475,147
  •   Tổng lượt truy cập 28,456,663
Thăm dò ý kiến

Bạn quan tâm gì nhất ở mã nguồn mở?

USD 58.7082
EUR 69.4048
HKD 75.1503
JPY 52.0855
AUD 45.0116
BGN 35.5140
CAD 45.7585
CHF 59.5720
DKK 93.3002
GBP 78.8745
KRW 53.9181
SGD 43.5747
QUẢNG CÁO TRÁI
Banner