Giải mã hiện tượng kinh tế Nga giữa các “vòng vây” trừng phạt

Thứ năm - 13/12/2018 21:46

Mối quan hệ giữa Nga và Mỹ cùng các nước châu Âu luôn căng thẳng. Một loạt những sự kiện địa chính trị xảy ra đã khiến Nga trở thành nơi đón nhận hàng loạt các lệnh trừng phạt và cấm vận kinh tế.

1

Tổng thống Nga Vladimir Putin. (Ảnh: AFP)

Tuy nhiên, có một sự thật là dù đang phải đối mặt với rất nhiều khó khăn, nhưng kinh tế Nga không "gục ngã". Hầu hết các chuyên gia kinh tế đều cho rằng, so với các quốc gia khác khốn khổ vì cấm vận của Mỹ như Iran, Cuba, Myanmar và CHDCND Triều Tiên, Nga có vai trò lớn hơn rất nhiều trong thương mại toàn cầu.

Điều này khiến việc áp đặt các lệnh trừng phạt và cô lập kinh tế lên Nga có nhiều nguy cơ tạo ra những tác động tiêu cực lan rộng, khiến nhiều “anh lớn” phải thận trọng mỗi khi quyết định sẽ trừng phạt nước này.  

* Quá lớn để sụp đổ

Richard Sawaya, một chuyên gia thuộc Hội đồng Ngoại thương Quốc gia Mỹ nhận định Nga là một phần quan trọng của nền kinh tế thế giới, với sự hội nhập sâu rộng vào chuỗi giá trị toàn cầu. Bên cạnh đó, đây còn là quốc gia xuất khẩu khí đốt, dầu và lúa mì hàng đầu thế giới, đồng thời là thành viên của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) với mạng lưới ngân hàng trải rộng trên khắp châu Âu và Mỹ.

Nga đã trở nên “miễn nhiễm” trước các lệnh trừng phạt nhờ vào sức mạnh nội tại của nền kinh tế. Các chính sách tiền tệ thông suốt đã được Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) chấp thuận, cộng với việc giá dầu gia tăng trong thời gian gần đây đã giúp dự trữ ngoại hối của Moskva phục hồi đáng kể từ sau lần sụt giảm vào năm 2014 và hiện đạt ngưỡng gần 500 tỷ USD (tương đương 1/3 GDP của nước này).

Mặc dù các chính trị gia phương Tây hay nói về sự sụt giảm giá trị của đồng rouble một cách hả hê, song ít ai biết được rằng việc đồng tiền này giảm 25% trong năm nay thực sự là một “phước lành” đối với ngân sách nhà nước của Nga. May mắn thay cho Tổng thống Vladimir Putin, giữa bối cảnh các lệnh trừng phạt và cô lập kinh tế, dòng USD chảy vào nước Nga vẫn được duy trì bởi hoạt động xuất khẩu năng lượng ổn định và các dự án xã hội. 

Trên thực tế, cũng bởi sức ảnh hưởng quá lớn nên đôi khi các lệnh trừng phạt kinh tế đáng lẽ chỉ nhằm vào Nga lại gây ra những ảnh hưởng tiêu cực đối với các quốc gia khác. Lấy ví dụ như việc Mỹ chính thức áp đặt các biện pháp trừng phạt đối với tỷ phú nhôm của Nga là Oleg Deripaska và công ty sản xuất nhôm Rusal do ông điều hành.

Sau khi lệnh trừng phạt được công bố, các khách hàng phương Tây ngay lập tức ngừng mua nhôm từ những công ty này khiến giá cổ phiếu giảm mạnh. Khối tài sản của tỷ phú Deripaska ngay lập tức giảm từ 6,7 tỷ USD xuống còn 3,4 tỷ USD chỉ trong chớp mắt, theo ước tính của Forbes.

Tuy nhiên, tác động của các biện pháp trừng phạt này cũng không chỉ giới hạn trong nội bộ nước Nga. Sự ngừng chơi của Nga khiến giá nhôm toàn cầu tăng vọt, gây ảnh hưởng đến các công ty Âu-Mỹ phải sử dụng kim loại này trong quá trình sản xuất.

Kết quả là sau khi đón nhận làn sóng phản đối kịch liệt từ các nhà sản xuất và Chính phủ nước ngoài, Washington đã chịu làm dịu lập trường của mình và cho các công ty nhiều thời gian hơn để chấm dứt giao dịch với nhà sản xuất nhôm Rusal, đồng thời đưa ra đề nghị sẽ dỡ bỏ lệnh trừng phạt cho Rusal; nếu Deripaska nhượng lại quyền kiểm soát đối với công ty này.  

Trong khi đó, nợ công của Nga cũng được quản lý một cách chặt chẽ khi chỉ chiếm 17% GDP của đất nước (tính đến năm 2017), tương đương khoảng 50% các khoản dự trữ. Trong khi một số người ủng hộ các lệnh trừng phạt muốn thắt chặt việc phát hành nợ mới, Chính phủ thường có ít mong muốn hoặc nhu cầu huy động tiền bởi các ngân hàng của họ luôn “no đủ” với những khoản doanh thu từ dầu mỏ. 

Sự thống trị không ngừng của nhà nước đối với nền kinh tế đã cung cấp cho điện Kremlin nhiều sức mạnh. Có ít nhất 80% nền kinh tế Nga hoặc thuộc về nhà nước hoặc chịu kiểm soát bởi một nhóm người tinh hoa trong giới chính trị. Khoảng 38% lực lượng lao động là lao động nhà nước.

Điều này có nghĩa là phần lớn hoạt động kinh tế của người Nga không phụ thuộc vào thăng trầm của thị trường mà phụ thuộc vào sự sẵn lòng của Chính phủ khi phân phối lại một phần doanh thu từ xuất khẩu năng lượng.

Sự khôn ngoan của điện Kremlin còn được thể hiện ở cách biến “bại thành thắng” trong mối tương quan kinh tế - chính trị.
 
2
 
Tổng thống Mỹ Donald Trump trong cuộc gặp Tổng thống Nga Vladimir Putin bên lề một Hội nghị ở Hamburg (Đức). Ảnh: AFP

Như Tổng thống Putin đã nói, mọi vấn đề rõ ràng là lỗi của Washington, chứ không phải của điện Kremlin. Các biện pháp trừng phạt đã chặn đứng nhiều dòng chảy vốn vào Nga, buộc Moskva phải tận dụng số tiền ít ỏi còn lại để củng cố quyền lực chính trị qua việc huy động sự ủng hộ của giới tinh hoa và gây dựng tâm lý “bài” phương Tây tại nước này, đồng thời khơi gợi lòng yêu nước và tự tôn dân tộc có trong mỗi người dân.

Ngoài ra, các chương trình cải cách lương hưu, vốn không được ưa chuộng (và có thể cho là không cần thiết) cũng được đổ lỗi cho phương Tây với lập luận rằng vì Chính phủ thiếu tiền do hậu quả của việc các nước phương Tây đã áp đặt nhiều biện pháp trừng phạt và gây xao nhãng giới đầu tư nước ngoài.

Trên thực tế, lỗ hổng về cấu trúc chủ yếu của kinh tế Nga nằm ở sự phụ thuộc quá nhiều vào nguồn thu từ xuất khẩu năng lượng và các nguyên liệu thô khác, chủ yếu là sang châu Âu. Tuy nhiên, Moskva luôn chắc chắn rằng phương Tây sẽ không thể cắt giảm hoàn toàn những hoạt động này đối với Nga bởi người tiêu dùng châu Âu sẽ là đối tượng chịu tác động tiêu cực đầu tiên và nhiều nhất nếu châu lục này ngừng nhập khẩu năng lượng từ “xứ Bạch Dương”.

Bên cạnh đó, mặc dù Nga sẽ chịu nhiều thiệt thòi từ các lệnh cấm vận liên quan đến nhập khẩu thiết bị và công nghệ tiên tiến, song những biện pháp trừng phạt đó cũng sẽ làm tổn thương các công ty quốc tế như Siemens và ABB. Tương tự như vậy, ngành hàng không dân dụng của Nga cũng phụ thuộc vào Mỹ trong lĩnh vực phụ tùng, dịch vụ và máy bay. Tuy nhiên, những biện pháp trừng phạt liên quan đến những sản phẩm này vẫn chưa được thảo luận rộng rãi.

Moskva hiện đang thực hiện chính sách phi đô la hoá đồng USD, với việc ồ ạt bán trái phiếu Chính phủ Mỹ để mua vàng. Số liệu chính thức cho thấy Ngân hàng trung ương Nga hiện đã tăng mức dự trữ vàng thêm gần 29 tấn vào tháng 7/2018, mức lớn nhất kể từ tháng 11/2017 và nâng tổng giá trị dự trữ kim loại quý này lên con số 76 tỷ USD, tương đương mức tăng 37% kể từ đầu năm 2016.

Xu thế “lên ngôi” của vàng cũng phản ánh sự “thất sủng” của trái phiếu Chính phủ Mỹ tại Nga, với mức giảm lên đến 84% trong giai đoạn tháng 3-5/2018, xuống mức chỉ 14,9 tỷ USD, tương đương 17% nguồn dự trữ của Ngân hàng trung ương Nga.

Eugene Chausovsky, nhà phân tích cao cấp của Eurasia tại công ty tình báo địa chính trị Stratfor, cho biết việc mua vàng được xúc tiến để giảm thiểu sự phụ thuộc vào đồng USD của Nga, vào thời điểm mối quan hệ giữa Moskva với Washington vẫn căng thẳng.

Bên cạnh đó, điện Kremlin cũng lo lắng các lệnh trừng phạt của Mỹ có thể ngăn cản việc Moskva bán lại trái phiếu Mỹ trong tương lai hoặc ngăn chặn các ngân hàng Nga sử dụng đồng USD để thực hiện các giao dịch.

Bnews

 
 Từ khóa: hiện tượng, Giải mã
Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết

  Ý kiến bạn đọc

  Ẩn/Hiện ý kiến

Những tin mới hơn

 

Những tin cũ hơn

Xem nhiều nhất
Xem dự báo thời tiết tại
Thống kê truy cập
  •   Đang truy cập 39
  •   Máy chủ tìm kiếm 1
  •   Khách viếng thăm 38
 
  •   Hôm nay 18 577
  •   Tháng hiện tại 471 702
  •   Tổng lượt truy cập 37 540 683
Thăm dò ý kiến

Bạn có nhận xét gì về lượng thông tin hàng ngày trên nguoivietinfo.ru