Thực chất đối đầu Trung-Mỹ và diễn biến trên Biển Đông

Thứ tư - 14/11/2018 11:12

Có gì thay đổi ở Biển Đông sau đối thoại Mỹ-Trung tại Washington? Thực chất chiến tranh thương mại và cuộc đối đầu Mỹ-Trung trên Biển Đông là gì?

Mỹ-Trung dền dứ gặp nhau…

Cuộc gặp của những người đứng đầu cơ quan ngoại giao và quốc phòng của Hoa Kỳ và Trung Quốc diễn ra hôm 09/11 là sự kiện nhiều người nóng lòng chờ đợi.

Người ta hy vọng một bước đột phá tiềm năng gắn với cuộc gặp này theo hướng cải thiện mối quan hệ giữa hai cường quốc mà những tháng gần đây thực sự ở trạng thái chiến tranh, mặc dù chưa "nóng bỏng" nhưng không phải ngẫu nhiên mà nó được gọi là "cuộc chiến thương mại".

Nhìn vào một số sự kiện, cả hai nước có vẻ đã đến gần một cuộc chiến "như thật". Ví dụ như vào tháng 9, hai tàu chiến của Trung Quốc và Mỹ đã tiến sát nhau đến mức có nguy cơ va chạm trên Biển Đông. Nói như Bộ trưởng Quốc phòng Trung Quốc Ngụy Phượng Hòa, "cuộc đụng độ giữa quân đội Trung Quốc và Hoa Kỳ sẽ là thảm họa với toàn thế giới".

Cuộc đối thoại Mỹ-Trung về ngoại giao và an ninh dự kiến ​​vào tháng 10, đã không diễn ra, nhưng trước ngưỡng cuộc gặp của Chủ tịch Tập Cận Bình và Tổng thống Donald Trump tại hội nghị thượng đỉnh G20 diễn ra ở Buenos Aires, Argentina vào cuối tháng này, Washington và Bắc Kinh đã có quyết định phục hồi tổ chức sự kiện đó.

Các quan chức cao cấp Trung Quốc là ông Ngụy Phượng Hòa, Bộ trưởng Quốc phòng và ông Dương Khiết Trì, Ủy viên Bộ Chính trị, Chánh Văn phòng Uỷ ban Công tác Đối ngoại Trung ương đảng Cộng sản Trung Quốc đã bay đến Washington.

Các bên đã thảo luận hàng loạt vấn đề, từ phi hạt nhân hóa bán đảo Triều Tiên cho đến các trại cải huấn dành cho người Uighur [người Duy Ngô Nhĩ] ly khai, thiết lập trên lãnh thổ Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa.

Có thể nhận thấy rằng, những vấn đề như vậy của chương trình nghị sự rõ ràng là do Washington ấn định.

Phái đoàn Trung Quốc đã thực hiện định hướng mà Chủ tịch Tập Cận Bình công bố trước đó tại cuộc gặp ông Henry Kissinger ở Bắc Kinh: Trung Quốc sẵn sàng "giải quyết mọi vấn đề phát sinh trong quan hệ song phương trên cơ sở bình đẳng và cùng có lợi, cũng như theo tinh thần hiểu biết lẫn nhau".

Mỹ-Trung vẫn đối lập trong quan điểm về Biển Đông?

Tuy nhiên, về tình hình ở Biển Đông, có vẻ như các bên không sửa soạn thay đổi bất cứ điều gì trong cách hành xử của họ tại khu vực.

Đại diện Trung Quốc tuyên bố rằng việc bồi lấp (thay đổi hiện trạng) các rạn san hô ở Biển Đông (thuộc chủ quyền của Việt Nam) và triển khai ở đó các cơ sở quân sự là “phục vụ quyền lợi của nhân dân Trung Quốc”.
 
1

Nhìn bề ngoài, nguy cơ xung đột Trung-Mỹ trên Biển Đông là rất cao

Đáp trả, Bộ trưởng Quốc phòng J. Mattis nói: "Chúng tôi sẽ tiếp tục hoạt động của mình trên khắp vùng biển và vùng trời quốc tế", tức là Lầu Năm Góc không rút lực lượng vũ trang của mình ra khỏi Biển Đông.

Nếu trước đây chính quyền của Tổng thống Barack Obama tương đối nhẹ nhàng với Trung Quốc và không tuyên bố Trung Quốc là một đối thủ, thì giờ đây, dưới thời Tổng thống Donald Trump, Washington đã phản ứng mạnh mẽ hơn rất nhiều, coi Bắc Kinh là một đối thủ và có những hành động rất mạnh mẽ.

Mỹ tiếp tục gây sức ép với Trung Quốc về mặt quân sự, trong đó tăng cường các cuộc tuần tra trên Biển Đông, thúc đẩy các đồng minh của Mỹ cùng tham gia. Gần đây, các đồng minh của Mỹ như Nhật Bản, Anh, Pháp, Australia, Canada… đã cho chiến hạm tuần tra trên Biển Đông.

Washington tiếp tục khẳng định họ cần đảm bảo tự do hàng hải của tàu thuyền trong khu vực này, còn Bắc Kinh cũng tuyên bố ủng hộ tự do hàng hải, nhưng chống lại việc tàu Mỹ thâm nhập biển Hoa Nam và máy bay B-52 Mỹ bay qua vùng biển này.

Thậm chí, ông Dương Khiết Trì còn tuyên bố ở Washington rằng "Hoa Kỳ phải ngừng ngay hành động phái tàu chiến và máy bay đến các đảo và rạn san hô của Trung Quốc".

Nhìn chung, các nhà quan sát nước ngoài nhận xét rằng, sau cuộc đối thoại ở Washington, sự khác biệt về lập trường của các bên Mỹ-Trung về Biển Đông vẫn chưa được thu hẹp. Liệu Chủ tịch Tập và Tổng thống Trump có xóa bỏ hoặc chí ít là giảm bớt được bất đồng ấy trong cuộc gặp của các nhà lãnh đạo này ở Argentina?

Những dấu hiệu bất thường

Trong tất cả những lùm xùm về bất đồng của Mỹ và Trung Quốc về vấn đề Biển Đông, người ta thấy có điều gì đó không bình thường.

Bất chấp việc lời qua tiếng lại liên quan tới tình hình Biển Đông, giới chức Mỹ - Trung vẫn khẳng định hội nghị giữa hai bên đã “mang tính xây dựng cao”. Cụ thể, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ - Trung tái khẳng định vai trò quan trọng của quân đội trong mối quan hệ ổn định giữa hai nước.

Bộ trưởng Mattis cho rằng, các cuộc đối thoại diễn ra thẳng thắn để từ đó giúp hai bên tìm ra được phương án hạ nhiệt căng thẳng, duy trì các đường dây liên lạc giữa hai bên cũng như giảm nguy cơ xảy ra xung đột vì hiểu nhầm.

Còn ông Ngụy thì nhấn mạnh, cuộc đối thoại "mang tính tích cực và có kết quả". Theo ông, hai bên đã chia sẻ quan điểm "để tăng cường niềm tin chiến lược, giải quyết những bất đồng, thúc đẩy trao đổi và hợp tác để từ đó mối quan hệ quân sự giữa hai nước tạo nên tính ổn định cho toàn bộ quan hệ song phương".

Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo nói rằng Hoa Kỳ không theo đuổi chính sách "chiến tranh lạnh" hoặc kiềm chế chống Trung Quốc (mặc dù trước đó ông ta gọi Bắc Kinh là đối thủ thứ nhất của Washington).

Ông Pompeo cũng xác nhận rằng, từ trước đến nay, Washington luôn tán thành nguyên tắc "một nước Trung Hoa", mặc dù trước đó không lâu, chính ông đã cao giọng chỉ trích Bắc Kinh về chính sách đối với Đài Loan.

Khi Bộ trưởng Quốc phòng Trung Quốc tuyên bố "hai nước cần giải quyết các vấn đề liên quân đội một cách tích cực và chắc chắn, củng cố tiếp xúc chiến lược", thì ông J. Mattis đáp: "Phát triển tiếp xúc liên quân đội mang tính xây dựng vẫn là mục tiêu của phía Hoa Kỳ".

Theo giới phân tích, dường như Mỹ và Trung Quốc đang diễn trò tung hứng, Mỹ mượn cớ ngăn chặn Trung Quốc để tăng cường hiện diện quân sự trên Biển Đông và ảnh hưởng ở Đông Nam Á; còn Trung Quốc mượn lí do đáp trả Mỹ để đẩy mạnh quân sự hóa biển Đông.

Mỹ đang tích cực sử dụng con bài Biển Đông và Đài Loan để gây sức ép lên Trung Quốc nhằm buộc Bắc Kinh phải nhượng bộ trong cuộc chiến tranh thương mại và vấn đề Triều Tiên, nhân quyền… Do đó, Washington luôn chủ động đẩy mâu thuẫn lên cao rồi ép Bắc Kinh ngồi vào bàn đáp phán với những điều kiện có lợi cho mình.

Vậy thực chất quan hệ Mỹ-Trung là như thế nào?

Theo giới phân tích, trong quan hệ giữa Bắc Kinh và Washington, sự tác động của hai yếu tố “cạnh tranh” và “hợp tác” đang ngày trở nên phức tạp hơn. Nói cách khác, quan hệ Trung-Mỹ đang tạo ra và ngày càng phụ thuộc vào những diễn biến khó dự đoán trong khu vực.

Quan hệ giữa Trung Quốc và Mỹ hiện đang ở trong tình trạng “vừa xung đột, vừa mặc cả”, thể hiện rõ xu hướng chủ đạo trong quan hệ giữa 2 cường quốc này là “vừa hợp tác, vừa đấu tranh”; “vừa kìm chế lẫn nhau nhưng lại phụ thuộc không thể tách rời”.

Cuộc đấu giữa Bắc Kinh với Washington hiện nay và trong tương lai ngày càng khó có thể đoán trước được và có nhiều khả năng, kết quả của “trận đấu” này sẽ là một kiểu phân chia ảnh hưởng trong khu vực châu Á-Thái Bình Dương, giữa một bên là Hoa Kỳ và các đồng minh và bên kia là Trung Quốc.

Nền tảng quan hệ kinh tế gần gũi, khối lượng giao dịch thương mại lớn, là một đảm bảo rằng, bất chấp mọi xung đột, Trung Quốc và Hoa Kỳ sẽ tiến lại với nhau. Hơn nữa, những vấn đề về Biển Đông không liên quan trực tiếp đến những lợi ích cốt lõi sống còn của Mỹ; do đó, Washington sẽ khó có thể lao vào cuộc đấu sống chết với Bắc Kinh.

Mỹ đã lấy vấn đề Biển Đông để mặc cả với Trung Quốc để tìm kiếm lợi ích cho mình, đặc biệt là trong cuộc chiến thương mại và buộc Bắc Kinh phải nhượng bộ trong một số vấn đề khác như vấn đề Triều Tiên, người Duy Ngô Nhĩ Tân Cương... Ngược lại, Bắc Kinh thừa hiểu rằng mình nên bỏ ra những gì để thực hiện âm mưu lấn chiếm Biển Đông.

Nhìn vào cục diện vừa qua, những tuyên bố và động thái cứng rắn của cả hai bên trong những năm qua chỉ là con bài để “làm giá” với nhau. Cuộc đối đầu giữa hai cường quốc sẽ được giải quyết theo cách, nếu mâu thuẫn trở nên gay gắt Mỹ sẽ ra điều kiện để “hạ nhiệt” và Trung Quốc sẽ có những nhượng bộ nhất định để mâu thuẫn không leo thang thành xung đột vũ trang.

Các chuyến thăm viếng lẫn nhau sẽ cho phép đạt được điều này, hai bên sẽ tiếp tục tìm kiếm sự thỏa hiệp tiềm năng cho Hoa Kỳ và chấp nhận được đối với Trung Quốc, mà ví dụ nóng hổi là những nhượng bộ của Bắc Kinh trong cuộc gặp ngày 09/11 vừa qua, hay những nhân nhượng của Trung Quốc trong cuộc chiến thương mại với Mỹ.

Mỹ tiếp tục cam kết bảo đảm an ninh hàng hải, tăng cường tuần tiễu Biển Đông nhưng thiết lập cơ chế tránh va chạm để ngăn ngừa xung đột với Trung Quốc, còn Trung Quốc một mặt đưa ra các nhượng bộ kinh tế, mặt khác cứ thản nhiên tăng cường lực lượng, lắp đặt vũ khí trang bị trên các đảo nhân tạo để thực hiện âm mưu quân sự hóa Biển Đông.

Biển Đông ngày càng trở nên phức tạp và là điểm nóng thu hút sự chú ý của thế giới.

Thiên Nam / ĐVO

 
Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết

  Ý kiến bạn đọc

  Ẩn/Hiện ý kiến

Những tin mới hơn

 

Những tin cũ hơn

Xem nhiều nhất
Xem dự báo thời tiết tại
Thống kê truy cập
  •   Đang truy cập 31
 
  •   Hôm nay 4 106
  •   Tháng hiện tại 435 956
  •   Tổng lượt truy cập 35 889 702
Thăm dò ý kiến

Bạn có nhận xét gì về lượng thông tin hàng ngày trên nguoivietinfo.ru